Begeleiden kun je leren

Als wetenschapper ben je uitstekend opgeleid om onderzoek te doen, maar het begeleiden van promovendi maakt zelden onderdeel uit van die opleiding. Veel begeleiders vallen daarom terug op hun eigen ervaringen of begeleiden anderen op de manier waarop zij zelf ooit zijn begeleid.

Toch verschillen promovendi sterk in wat zij nodig hebben. Bovendien vraagt goede begeleiding om meer dan alleen inhoudelijke expertise. Het begeleiden van het proces, het creëren van vertrouwen en het stellen van duidelijke grenzen zijn minstens zo belangrijk. Daarom investeren steeds meer universiteiten in de ontwikkeling van deze essentiële leiderschapsvaardigheid.

Voeden én begrenzen

Begeleiden draait om twee complementaire vaardigheden: voeden en begrenzen. De meeste mensen zijn van nature sterker in één van beide. Juist de combinatie zorgt ervoor dat promovendi zich kunnen ontwikkelen én tegelijkertijd verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen voortgang.

Tijdens de training onderzoeken deelnemers hun eigen kwaliteiten, valkuilen en voorkeursstijl. Zo ontstaat inzicht in het eigen handelen én in de effecten daarvan op de ander.

Van verwachtingen tot lastige gesprekken

De eerste module staat in het teken van de begeleider zelf. We bespreken hoe je verwachtingen afstemt, vertrouwen opbouwt en regelmatig het gesprek voert over het begeleidingsproces. Daarnaast reflecteren deelnemers op hun eigen gedrag en oefenen zij met situaties waarin fouten worden gemaakt of verwachtingen uiteenlopen.

In de tweede module staan de belangrijkste begeleidingsvaardigheden centraal. Deelnemers oefenen met feedback geven en ontvangen, actief luisteren en coachen. Ook voeren zij uitdagende gesprekken met professionele simulatietrainers. Deze praktijkgerichte aanpak wordt door deelnemers als bijzonder waardevol ervaren.

Omgaan met complexe situaties

In de laatste module gaan we in op situaties die extra aandacht vragen. Denk aan het omgaan met het impostor syndroom, conflicten binnen het begeleidingstraject of vraagstukken rondom sociale veiligheid en grensoverschrijdend gedrag.

Daarnaast onderzoeken deelnemers hun eigen rolmodellen en stellen zij een persoonlijk ontwikkelplan op om uit te groeien tot de begeleider die zij willen zijn.

Interactief en praktijkgericht

De training bestaat uit drie modules van één dag, verspreid over drie maanden. Tussen de modules plannen deelnemers zelf twee intervisiebijeenkomsten waarin zij actuele casussen bespreken en van elkaar leren.

We werken voornamelijk in tweetallen of kleine groepen. De trainer introduceert steeds kort de theorie, waarna deelnemers direct oefenen met situaties uit hun eigen praktijk. Het maximale aantal deelnemers bedraagt twaalf.

Na afloop van de training

Na afloop beschikken deelnemers over praktische handvatten om promovendi met meer vertrouwen en effectiviteit te begeleiden. Zij weten onder andere:

• hoe zij verwachtingen kunnen afstemmen en procesgesprekken voeren;
• hoe zij een relatie van vertrouwen opbouwen;
• hoe zij feedback effectief kunnen geven en ontvangen;
• hoe zij beter luisteren en coachen wanneer een promovendus vastloopt;
• hoe zij een veilige werkomgeving creëren;
• hoe zij omgaan met conflicten en uitdagende situaties;
• hoe zij het impostor syndroom herkennen en bespreekbaar maken;
• hoe zij hun eigen kwaliteiten bewust inzetten als begeleider.