Staande blijven in een kritische omgeving

Het is inherent aan de wetenschap om kritisch te zijn op het werk van anderen. Zo bewaken we de kwaliteit van onderzoek en leren wetenschappers om scherpe vragen te stellen en details zorgvuldig te onderzoeken.

De manier waarop kritiek wordt gegeven, kan er echter voor zorgen dat deze als een persoonlijke aanval voelt. Zeker wanneer je sterk verbonden bent met je onderwerp, veel passie hebt voor je werk of gevoelig bent voor kritiek. Bovendien is het niet altijd vanzelfsprekend om feedback zo te formuleren dat deze werkelijk over het geleverde werk gaat en niet over de persoon.

Weten dat je goed genoeg bent

De sterke competitie, hoge verwachtingen en vele hoepels waar wetenschappers doorheen moeten springen, kunnen het gevoel oproepen dat je voortdurend aan alle eisen moet voldoen. Alsof je het spreekwoordelijke schaap met vijf poten moet zijn.

Daardoor vragen veel wetenschappers zich regelmatig af of zij wel goed genoeg zijn. Dit kan zelfs leiden tot het gevoel een bedrieger te zijn: het impostor syndroom. Dat speelt niet alleen bij promovendi of beginnende onderzoekers. Ook ervaren wetenschappers en hoogleraren kunnen hiermee worstelen.

Stress herkennen voordat deze de overhand krijgt

Een hoge werkdruk en voortdurende verwachtingen kunnen leiden tot een aanhoudend gevoel van stress. Hoe voorkom je dat je hieraan onderdoor gaat? Hoe behoud je een gezonde balans tussen werk en privé? En hoe blijf je voelen dat je goed bezig bent, ook wanneer je niet meegaat in de academische ratrace?

Tijdens de training onderzoeken deelnemers wat stress precies is en welke factoren bij hen persoonlijk stress oproepen. Vervolgens kijken we naar de bijbehorende signalen en symptomen, zodat deelnemers deze zo vroeg mogelijk bij zichzelf leren herkennen.

Ook bespreken we wat je kunt doen wanneer je toch stress ervaart en hoe je op een gezonde en effectieve manier met belastende situaties omgaat.

Werken vanuit kwaliteiten en zelfcompassie

Deelnemers brengen hun eigen kwaliteiten in beeld en onderzoeken welke ervaringen hun een gevoel van trots en succes geven. Wat deed je in die situaties? Welke persoonlijke eigenschappen en vaardigheden heb je daarbij ingezet?

Daarnaast leer je met meer zelfcompassie naar jezelf te kijken. Dat betekent dat je begrip ontwikkelt voor het feit dat je een mens bent en geen supermens. Je leert jezelf met dezelfde mildheid te benaderen die je waarschijnlijk ook aan een collega of goede vriend zou bieden.

Wat belemmert jouw zelfvertrouwen?

Met een ruimtelijke oefening onderzoeken deelnemers wat hen belemmert om de wereld vol zelfvertrouwen tegemoet te treden. Vervolgens brengen zij in kaart welke persoonlijke bronnen zij kunnen aanspreken om met deze belemmeringen om te gaan.

Ook staan we stil bij de kritische stemmen die je voortdurend tegen jezelf kunt horen zeggen: je werkt niet hard genoeg, je weet te weinig, je ideeën zijn niet innovatief genoeg of je hebt onvoldoende gepubliceerd.

De vraag is of deze stemmen werkelijk de waarheid vertellen en of je niet beter iets stimulerends tegen jezelf kunt zeggen. Deelnemers leren deze interne kritiek te herkennen, onderzoeken en om te zetten in gedachten die hen ondersteunen.

Jezelf vergelijken met anderen

Jezelf voortdurend vergelijken met anderen kan kritische gedachten en gevoelens van onzekerheid versterken. Zeker wanneer anderen verder lijken te zijn op de academische ladder, kan het gevoel ontstaan dat je achterloopt of tekortschiet.

In de training onderzoeken we hoe je op een andere manier naar de prestaties en loopbaan van anderen kunt kijken. Niet vanuit schaamte of zelfverwijt, maar vanuit een realistischer en constructiever perspectief.

Complimenten geven én ontvangen

Binnen de wetenschap ligt de nadruk vaak op wat beter kan. Complimenten worden minder vanzelfsprekend gegeven en blijven soms algemeen: een presentatie of artikel was goed, maar wat er precies goed aan was wordt niet benoemd.

Deelnemers ervaren hoe het is om een compliment werkelijk te ontvangen en te internaliseren. Ze leren vertrouwen op de positieve dingen die anderen oprecht tegen hen hebben gezegd. Ook ontdekken zij dat het geven van specifieke complimenten niet alleen bijdraagt aan een positievere werksfeer, maar ook het eigen zelfvertrouwen kan versterken.

Altijd afgestemd op de doelgroep

Het programma wordt altijd op maat samengesteld en varieert van een korte workshop van enkele uren tot een uitgebreid tweedaags programma. De precieze inhoud wordt afgestemd op de deelnemers, de organisatie en de ontwikkelvraag.

We werken interactief, voornamelijk in tweetallen of groepen van drie. De trainer introduceert steeds kort een theoretisch onderdeel, waarna deelnemers direct aan de slag gaan met eigen ervaringen en casussen. Het maximale aantal deelnemers en het aantal trainers hangen af van de gekozen setting.

Na afloop van de training

Na afloop beschikken deelnemers over meer inzicht in hun persoonlijke stressfactoren, kwaliteiten en belemmerende gedachten. Zij weten onder andere:

• welke factoren bij hen stress veroorzaken;
• hoe zij signalen van stress tijdig herkennen;
• hoe zij effectief met stress kunnen omgaan;
• hoe zij zelfcompassie kunnen inzetten;
• wat hun zelfvertrouwen belemmert;
• hoe zij met deze belemmeringen kunnen omgaan;
• wat hun persoonlijke kwaliteiten zijn;
• hoe zij kritische innerlijke stemmen herkennen en bijsturen;
• hoe zij hun zelfvertrouwen kunnen versterken;
• hoe zij zichzelf meer kunnen waarderen;
• hoe zij met gevoelens van schaamte kunnen omgaan;
• hoe zij oprecht complimenten kunnen geven en ontvangen.